7:00 15:41 (−3 min)Księżyc: pierwsza kwadraWarszawa 6°C
Inne

Audiobooki kontra tradycyjne czytanie. Czy słuchanie książek daje podobne korzyści?

Czy audiobooki dają takie same korzyści jak tradycyjne czytanie? Sprawdź dane naukowe i statystyki z Polski dotyczące odbioru książek.

Audiobooki kontra tradycyjne czytanie. Czy słuchanie książek daje podobne korzyści?
Fot. Rafael Minguet Delgado / Pexels

Dyskusja o tym, czy lepiej brać do ręki papierową książkę, czy włączać nagranie w słuchawkach, trwa od lat. Statystyki pokazują, że formy cyfrowe zyskują na popularności. W 2025 roku z książek w wersji audio korzystało w Polsce od 7,8 do 9 milionów osób. Jednocześnie tradycyjne czytanie wciąż trzyma mocną pozycję – według raportu Biblioteki Narodowej co najmniej jedną książkę w formie papierowej przeczytało w 2025 roku 41% Polek i Polaków, co stanowi niewielki spadek wobec 42% w 2024 roku.

Jak mózg reaguje na słuchanie i czytanie

Wielu zwolenników tradycyjnych lektur uważa, że tylko papier zapewnia pełne skupienie i głębokie zrozumienie tekstu. Nauka podchodzi jednak do tego tematu inaczej. W maju 2026 roku prof. dr hab. n. med. Napoleon Waszkiewicz, psychiatra z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, wskazał w audycji Polskiego Radia, że mózg przetwarza treści z książki i audiobooka w podobny sposób.

Te słowa znajdują potwierdzenie w wcześniejszych, szczegółowych analizach neurologicznych. Już w 2019 roku neurobiolożka Fatma Deniz z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley przeprowadziła badanie z użyciem funkcjonalnego rezonansu magnetycznego na 9 ochotnikach. Wyniki pokazały, że mapy aktywności mózgu podczas czytania oraz słuchania tych samych historii są praktycznie identyczne. Niezależnie od tego, czy bodźce docierają do nas przez wzrok, czy przez słuch, ośrodki odpowiedzialne za semantykę reagują w zbliżony sposób.

Różnice w codziennym odbiorze

Mimo że reakcje neuronowe są niemal identyczne, codzienne doświadczenie korzystania z obu form różni się w praktyce. Tradycyjna książka wymaga zaangażowania rąk i wzroku, co naturalnie ogranicza nas do miejsc, w których możemy spokojnie usiąść lub się położyć. Z kolei audiobooki można bez problemu „czytać” w trakcie wykonywania rutynowych czynności.

  • Słuchanie podczas spacerów, sprzątania czy dojazdów do pracy pozwala lepiej zagospodarować wolny czas.
  • Papier sprzyja robieniu notatek na marginesach i łatwemu wracaniu do wcześniejszych fragmentów.
  • Nagrania audio eliminują problem zmęczenia wzroku u osób, które spędzają całe dnie przed monitorami.

Wpływ na środowisko i koszty energetyczne

Wybór między formą drukowaną a cyfrową ma również wymiar ekologiczny, wpisujący się w szersze debaty o śladzie węglowym. Papier tradycyjnej książki wymaga wycięcia drzew, zużycia ogromnych ilości wody oraz energii potrzebnej do transportu i magazynowania. Z drugiej strony, cyfrowe audiobooki wymagają zasilania serwerów, centrów danych oraz urządzeń odtwarzających, co generuje stałe zużycie prądu z sieci elektrycznej.

Trudno jednoznacznie wskazać, która opcja jest w pełni neutralna dla środowiska. Tradycyjna książka to jednorazowy, duży koszt zasobów na etapie produkcji, ale może służyć przez dekady i krążyć między czytelnikami. Audiobook generuje mniejszy ślad przy jednorazowym odsłuchu, jednak jego produkcja i przechowywanie w chmurze obciążają infrastrukturę cyfrową bez przerwy.

Czy ten tekst coś Ci dał?

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Adres e-mail nie będzie widoczny. Komentarze są moderowane.

Dodając komentarz, akceptujesz zasady dyskusji. Administratorem danych jest wydawca serwisu, szczegóły w polityce prywatności.

Pogoda i powietrze

Warszawa

6°

Częściowe zachmurzenie

  • Odczuwalna 4°
  • Wiatr 7 km/h
  • Wilgotność 78%
  1. śr9°4°100%
  2. cz10°7°65%
  3. pt8°-1°56%
  • PowietrzeumiarkowanaPM2,5 22 µg/m³

Dane: Open-Meteo