Gdy niebo nagle ciemnieje, a nad miastem przetacza się nawałnica, piwnice i ulice szybko zamieniają się w baseny. Zamiast spokojnie spływać do kratek, woda wybija ze studzienek i zalewa wszystko wokół. Masz wtedy wrażenie, że nikt nad tym nie panuje, a pogoda znowu nas zaskoczyła. Prawda jest jednak taka, że zaskakuje nas głównie infrastruktura, która pamięta zamierzchłe czasy.
Stare rury w polskich miastach
Większość z nas nie zastanawia się nad tym, co dzieje się pod naszymi stopami, dopóki nie pojawi się problem. Tymczasem ponad 50 lat wynosi średni wiek sieci kanalizacyjnej w połowie polskich miast. Oznacza to, że rury projektowano w zupełnie innej rzeczywistości klimatycznej i przy użyciu przestarzałych parametrów modeli opadowych.
Kiedyś deszcz padał inaczej. Był spokojniejszy, rozłożony w czasie, a ziemia częściej zdążała go wchłonąć. Dzisiejsze ulewy mają zupełnie inny charakter. Są gwałtowne, krótkie, ale niosą ze sobą gigantyczne masy wody. Stare systemy grawitacyjne po prostu nie mają szans przepompować takiej ilości cieczy w tak krótkim czasie.
Duch XIX wieku w projektowaniu
Skąd inżynierowie wiedzą, jak szerokie powinny być rury pod naszymi ulicami? Okazuje się, że wciąż korzystają z rozwiązań, które trącą myszką. XIX wiek to czas powstania tak zwanego modelu Błaszczyka, który do dzisiaj jest powszechnie stosowany w Polsce do projektowania sieci kanalizacyjnych.
Co ciekawe, ten popularny model opiera się na danych pochodzących z jednego deszczomierza zlokalizowanego w Polsce centralnej. Opieranie współczesnych inwestycji na tak skromnych i zamierzchłych fundamentach musi prowadzić do błędów. Model ten drastycznie zaniża faktyczne natężenia deszczy, przez co kanały są po prostu za wąskie.
Brud, piasek i zwężone przeloty
Do przestarzałego projektowania dochodzi jeszcze codzienna eksploatacja, a raczej jej brak lub niedobory. Kanały w miastach nie są sterylne. Trafia do nich piasek z ulic, liście, gałęzie oraz różnego rodzaju osady nanoszone przez wiatr i deszcz.
Wyobraź sobie standardowy kanał o nominalnej średnicy 400 milimetrów. Gdy na dnie odkłada się warstwa mułu, piasku i liści zajmująca połowę jego wysokości, faktyczny przekrój drastycznie maleje. Taka rura działa w praktyce jak przepust o połowę mniejszy, co przy nawalnym deszczu natychmiast powoduje zator i cofanie się wody.
Co można z tym zrobić w codziennym życiu?
Skoro wielkie systemy miejskie ledwo dyszą, miastom coraz trudniej nadążyć za zmianami pogody. Tutaj z pomocą przychodzi nam mniejsze działanie na własnym podwórku. Zamiast puszczać całą deszczówkę z rynien do zapchanej kanalizacji, warto zatrzymać ją tam, gdzie spadła.
- Montuj zbiorniki retencyjne na deszczówkę przy domach.
- Rozszczelniaj powierzchnie wokół domu, zamieniając beton na trawniki czy kratki trawnikowe.
- Twórz ogrody deszczowe, które naturalnie przyjmują nadmiar wody z dachów.
- Regularnie czyść własne wpusty i rynny, aby zanieczyszczenia nie wędrowały dalej do sieci.
Woda deszczowa przestała być drobnym kłopotem, a stała się wyzwaniem całego systemu. Dopóki miasta nie zmodernizują przestarzałych sieci i nie odejdą od XIX-czennych wzorców, musimy radzić sobie sami, zatrzymując każdą kroplę blisko miejsca, w którym spadła.
Czy ten tekst coś Ci dał?
Dziękujemy!




Dodaj komentarz