Kolor naszych oczu, skóry i włosów to jedna z tych cech, nad którymi rzadko się zastanawiamy, traktując je po prostu jako coś oczywistego. Kiedy jednak spojrzymy na to z bliska, cała sprawa przestaje być taka prosta. Za to, jak wyglądamy, odpowiada mały barwnik zwany melaniną, ale sama gra genów jest znacznie bardziej skomplikowana, niż uczy się tego w szkołach na podstawowych lekcjach biologii.
Genetyczna układanka, czyli dlaczego nie ma prostych schematów
Przez lata w podręcznikach powtarzano uproszczoną regułę, że ciemne oczy całkowicie domenie tych jasnych. Rzeczywistość okazuje się jednak o wiele ciekawsza. Aktualne odkrycia genetyczne pokazują, że ponad 150 genów wpływa na kolor oczu u ludzi. To nie jest jeden włącznik światła, ale cały skomplikowany panel sterowania, gdzie każdy gen dodaje swoją małą cegiełkę do ostatecznego efektu.
Dlatego właśnie dwójka rodziców o brązowych oczach może mieć dziecko z jasną tęczówką, a rodzeństwo potrafi drastycznie różnić się od siebie odcieniem skóry czy włosów. Wszystko zależy od tego, jakie dokładnie warianty genetyczne odziedziczymy po przodkach.
Dlaczego brązowy dominuje na świecie?
Spacerując po ulicach dowolnego polskiego miasta, szybko zauważymy, że jasne oczy wcale nie są regułą na całym globie. Statystyki pokazują, że około 55-79% ludzi na świecie ma oczy w kolorze brązowym, co czyni go najpopularniejszym odcieniem tęczówki. Wynika to z ewolucyjnej historii naszej spektrum, gdzie duża ilość melaniny w oczach i skórze działała jak naturalny filtr chroniący przed ostrym słońcem.
Jasne oczy czy włosy pojawiły się jako efekt późniejszych mutacji, głównie na terenach o mniejszym nasłonecznieniu, gdzie organizm musiał sprawniej produkować witaminę D i nie potrzebował już tak silnej ochrony przed promieniowaniem UV.
Skóra i włosy pod lupą
Podobnie jak w przypadku oczu, skóra i włosy zawdzięczają swój wygląd komórkom zwanym melanocytami. To one produkują melaninę, która występuje w dwóch głównych rodzajach: eumelaninie (dającej ciemne, brązowe i czarne odcienie) oraz feomelaninie (odpowiedzialnej za rudy i czerwony kolor). Proporcje między nimi decydują o tym, czy komuś opalenizna przychodzi łatwiej, czy raczej kończy się ona bolesnym oparzeniem.
Co ciekawe, organizm potrafi zmieniać produkcję tych barwników pod wpływem otoczenia, ale sam bazowy potencjał mamy zapisany w DNA już w momencie poczęcia. Genetyka nieustannie zaskakuje nas swoimi zakamarkami, a każda nowa sekwencjonowana pula ludzkiego genomu udowadnia, że różnorodność biologiczna nie zna nudy.
Czy ten tekst coś Ci dał?
Dziękujemy!




Dodaj komentarz