Jeszcze do niedawna węgiel był niekwestionowanym królem polskich domów. Choć czasy się zmieniają, a my coraz częściej zerkamy w stronę pomp ciepła czy gazu, węgiel wciąż gra w naszych piecach główną rolę. Zastanawiasz się, jak to wygląda w liczbach? Spójrzmy na twarde dane, które pokazują, jak ogrzewamy się w Polsce w 2026 roku.
Ile domów wciąż kopci węglem?
Według najnowszych danych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) oraz analiz wynikających z bazy Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB), sytuacja jest dynamiczna. W Polsce istnieje około 6,5 miliona budynków mieszkalnych. Z danych za rok 2025 wynika, że węgiel pozostaje głównym źródłem ciepła dla około 2,5 do 2,8 miliona gospodarstw domowych. To wciąż ogromna liczba, choć systematycznie spada w porównaniu do roku 2020, kiedy to liczba ta przekraczała 3,5 miliona.
Dlaczego tak jest? Część z nas po prostu przyzwyczaiła się do „węglowego” ciepła, a dla wielu osób wymiana instalacji wciąż wydaje się zbyt drogim wyzwaniem. Programy dotacyjne, takie jak „Czyste Powietrze”, robią swoje – w 2025 roku zlikwidowano kolejne kilkaset tysięcy tzw. kopciuchów, ale skala wyzwania wciąż jest potężna.
Geografia węglowego ciepła
To nie jest tak, że węgiel znika wszędzie w tym samym tempie. Jeśli spojrzymy na mapę Polski, zauważymy wyraźne różnice. Województwa południowe – śląskie i małopolskie – mimo że kojarzą się z węglem najbardziej, paradoksalnie najszybciej przechodzą transformację ze względu na surowe uchwały antysmogowe. Z kolei w województwach wschodnich, jak lubelskie czy podlaskie, udział węgla w ogrzewaniu domów jednorodzinnych wciąż utrzymuje się na poziomie przekraczającym 45-50%.
Co ciekawe, raporty NBP wskazują, że rosnące ceny surowca oraz niepewność na rynku paliw sprawiły, że w latach 2024-2025 Polacy zaczęli masowo szukać alternatyw. Nie zawsze jest to jednak ekologia – często to po prostu próba znalezienia tańszego źródła ciepła, co wypycha węgiel na margines w nowych inwestycjach.
Co mówi nam CEEB?
Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków to kopalnia wiedzy. Dane z końcówki 2025 roku pokazują, że ponad 30% wszystkich zarejestrowanych źródeł ciepła w Polsce to nadal kotły na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet). Co istotne, węgiel kamienny jest deklarowany w co czwartym gospodarstwie domowym. To nie są już tylko stare kamienice – to także domy jednorodzinne wybudowane w latach 90. i na początku XXI wieku.
Warto zwrócić uwagę na fakt, że deklaracje w CEEB to jedno, a rzeczywistość to drugie. Część osób zgłosiła wymianę pieca na papierze, ale w garażu wciąż trzyma stary kocioł „na wszelki wypadek”. Eksperci z Instytutu Ekonomii Środowiska podkreślają, że realne zużycie węgla jest nieco niższe niż deklarowana liczba pieców, co oznacza, że coraz częściej węgiel staje się paliwem uzupełniającym, a nie jedynym źródłem ciepła.
Kto jeszcze pali węglem i dlaczego?
Pytanie o to, kto dzisiaj pali węglem, nie ma jednej odpowiedzi. Często jest to kwestia ekonomiczna. Według badań dotyczących ubóstwa energetycznego, aż 12% gospodarstw domowych w Polsce nadal zmaga się z trudnościami w opłaceniu rachunków za ogrzewanie. Dla tych osób węgiel, mimo że brudny, wciąż wydaje się najbardziej przewidywalny cenowo w krótkim okresie.
Jednak patrząc na trendy z 2026 roku, widać wyraźny odwrót. Koszty społeczne, zdrowotne oraz coraz wyższe kary za korzystanie z przestarzałych kotłów (zgodnie z lokalnymi uchwałami antysmogowymi) sprawiają, że nawet najbardziej oporni mieszkańcy zaczynają liczyć pieniądze. Okazuje się, że po uwzględnieniu kosztów serwisu, zakupu paliwa i potencjalnych mandatów, nowoczesne pompy ciepła z fotowoltaiką stają się po prostu bardziej opłacalne.
Przyszłość w czarnym kolorze czy w błękicie?
Jeśli obecne tempo wymiany źródeł ciepła zostanie utrzymane, eksperci przewidują, że do 2030 roku liczba domów ogrzewanych węglem spadnie poniżej 1,5 miliona. To byłby przełom. Kluczem do sukcesu nie jest już tylko straszenie smogiem, ale konkretne wsparcie finansowe, które trafia bezpośrednio do kieszeni właścicieli domów.
Widzimy wyraźnie, że era „węgla w każdym domu” odchodzi do lamusa. Choć w 2026 roku nadal co czwarty polski dom unosi się dymem z węgla, to zmiana pokoleniowa i technologiczna jest nieunikniona. Pytanie nie brzmi już „czy” przestaniemy palić węglem, ale „jak szybko” uda nam się ten proces dokończyć, nie zostawiając nikogo z zimnym grzejnikiem w środku zimy.
Czy ten tekst coś Ci dał?
Dziękujemy!




Dodaj komentarz