Tradycyjna oczyszczalnia ścieków kojarzy się głównie z jednym zadaniem: sprawić, by brudna woda przestała śmierdzieć i mogła bezpiecznie wrócić do rzeki. Okazuje się jednak, że to podejście powoli odchodzi do lamusa. Współczesne technologie zmieniają te obiekty w prawdziwe fabryki surowców i energii. Zamiast bezużytecznych odpadów, z kanalizacji możemy wyciągać cenne pierwiastki oraz prąd.
Nowe przepisy i unijne dyrektywy
Zmiany w podejściu do oczyszczania ścieków nie wzięły się znikąd. W listopadzie 2024 roku Unia Europejska przyjęła nową dyrektywę ściekową, która wprowadza twardy obowiązek odzysku biogenów, czyli azotu i fosforu, oraz produkcji energii odnawialnej. Z kolei w styczniu 2025 roku weszła w życie zaktualizowana dyrektywa UWWTD, która jeszcze bardziej zaostrza dopuszczalne poziomy stężenia fosforu w odprowadzanej wodzie.
Polska musi dostosować się do tych wymagań, co wcale nie jest takie proste. Jak pokazują dane za lata 2022-2024, zaledwie 55,48 proc. aglomeracji w naszym kraju spełniało dotychczasowe wymagania w zakresie odpowiedniego usuwania zanieczyszczeń. To spora poprawa w porównaniu do wcześniejszych 52,16 proc., ale przed nami wciąż gigantyczna praca i ogromne inwestycje.
Fosfor i azot – skarby ukryte w ściekach
Dlaczego akurat fosfor i azot wywołują tyle emocji? Fosfor to pierwiastek kluczowy dla rolnictwa, niezbędny do produkcji nawozów sztucznych. Jego zasoby naturalne na świecie topnieją, a Europa niemal w całości go importuje. Szacunki pokazują, że odzysk tego pierwiastka ze ścieków i osadów ściekowych mógłby pokryć aż 20 proc. zapotrzebowania całej Unii Europejskiej.
Metody jego odzyskiwania stają się coraz bardziej zaawansowane. Przykładem jest projekt „EUPHORIA” realizowany we Wrocławskiej Oczyszczalni Ścieków, na który w sierpniu 2026 roku przyznano blisko 9 mln zł dofinansowania ze środków unijnych w ramach programu STEP. Tego typu instalacje pozwalają wytrącać fosfor w formie struvitu – wartościowego nawozu, który trafia bezpośrednio do ponownego wykorzystania.
Kiedy zaczną obowiązywać nowe limity?
Transformacja oczyszczalni to proces rozłożony na lata, ale harmonogram jest ściśle określony:
- Styczeń 2026 r. – w Polsce weszły w życie nowe przepisy i rozporządzenia dotyczące m.in. obowiązku higienizacji osadów ściekowych.
- Lipiec 2027 r. – ostateczny termin dla państw członkowskich na pełną implementację przepisów nowej dyrektywy ściekowej UE.
- Rok 2035 – termin wdrożenia wtórnego oczyszczania ścieków we wszystkich aglomeracjach powyżej 1 000 RLM.
- Rok 2039 – trzeci stopień oczyszczania, czyli usuwanie azotu i fosforu, stanie się obowiązkowy w zakładach obsługujących powyżej 150 000 RLM.
- Rok 2045 – ostateczny termin osiągnięcia rygorystycznych poziomów fosforu (np. 0,5 mg/l dla największych zakładów) oraz obowiązkowego czwartego stopnia oczyszczania i pozyskiwania energii.
Energia płynąca z kanalizacji
Oprócz surowców chemicznych, oczyszczalnie ścieków potrafią produkować energię. Wytwarzany w procesie fermentacji osadów biogaz jest przekształcany w prąd i ciepło, co pozwala wielu obiektom stawać się samowystarczalnymi energetycznie, a nadwyżki oddawać do sieci. Woda płynająca w kanałach ma też stabilną temperaturę przez cały rok, co umożliwia wykorzystanie jej potencjału grzewczego za pomocą pomp ciepła.
Klimat i rosnące ceny energii wymuszają myślenie o ściekach nie jak o problemie do utylizacji, ale jak o darmowym źródle zasobów. Nowe przepisy dają nam jasny kierunek, a polskie miasta powoli nadrabiają zaległości, zmieniając oblicze miejskiej infrastruktury.
Czy ten tekst coś Ci dał?
Dziękujemy!




Dodaj komentarz