Gdy za oknem raz szaleje potężna ulewa, a zaraz potem przez kilka tygodni nie spada ani jedna kropla deszczu, nasza przyroda dostaje mocno w kość. Polskie lasy, łąki i rzeki muszą radzić sobie z czymś, co dawniej zdarzało się od święta, a dziś staje się niemal codziennością. Ekosystemy próbują się bronić, ale zmiany zachodzą tak szybko, że gołym okiem widać, jak zmienia się krajobraz wokół nas.
Jak natura pochłania nasze błędy?
Mimo że sami sporo narozrabialiśmy w klimacie, przyroda wciąż trzyma nad nami ochronny parasol. Statystyki pokazują, że aż 54% dwutlenku węgla powiązanego z działalnością człowieka zostało pochłoniętych przez naturalne ekosystemy w ciągu ostatnich 10 lat, co mocno spowolniło globalne ocieplenie. W tej wielkiej walce o czystsze powietrze lądowe ekosystemy, czyli rośliny, zwierzęta i gleby, wzięły na siebie 31% emisji. Z kolei morza i oceany pochłonęły kolejne 23%, choć robią to niestety kosztem własnego zakwaszania.
Te liczby pokazują, że lasy czy mokradła to nie tylko ładny widok za oknem, ale nasz najważniejszy bufor bezpieczeństwa. Kiedy jednak przychodzą naprzemiennie susze i ulewy, ten delikatny mechanizm zaczyna się zacinać. Rośliny mają problem z pobieraniem wody, a wysuszona ziemia nie potrafi przyjąć ogromnych mas deszczu w krótkim czasie.
Eksperymenty na żywym organizmie
Aby zrozumieć, co dokładnie dzieje się z ziemią pod wpływem kaprysów pogody, naukowcy muszą prowadzić długie obserwacje. Przykładem jest trwający dokładnie 6 lat eksperyment badaczy z Arizona State University na pustyni Chihuahuan w Nowym Meksyku. Badano tam, jak dokładnie susze i ulewy wpływają na lokalne pastwiska i formacje roślinne, które pod wpływem stresu wodnego zmieniają swój skład gatunkowy.
Podobne procesy widzimy w Polsce. Kiedy w 1997 roku przez nasz kraj przetoczyła się najdotkliwsza powódź, straty materialne wyniosły aż 2 proc. PKB w skali roku. Takie katastrofy pokazują, że woda potrafi zniszczyć nie tylko ludzki dorobek, ale też całkowicie przebudować koryta rzek, zmyć najcenniejszą warstwę próchnicy z pól i zniszczyć siedliska wielu zwierząt.
Globalne koszty ekstremów
Nie da się ukryć, że żyjemy w czasach, gdy pogoda staje się coraz bardziej nieobliczalna. Z danych zbieranych na całym świecie wynika, że średnio 115 osób dziennie ginęło w ciągu ostatnich 50 lat w wyniku katastrof pogodowych, klimatycznych i hydrologicznych. Jesniej bardziej przemawiają do wyobraźni finanse? Średnie straty na świecie w tym samym okresie wynosiły aż 202 miliony dolarów dziennie.
Nic dziwnego, że ludzie coraz wyraźniej widzą ten związek. W badaniu opublikowanym w czerwcu 2024 roku na łamach „Climatic Change”, które objęło 1071 osób, aż 83 procent respondentów stwierdziło, że istnieje bezpośredni związek między ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi a antropogeniczną zmianą klimatu. Społeczeństwo przestaje traktować susze i powodzie jako pechowy zbieg okoliczności, widząc w nich systemowy problem.
Co możemy zrobić dla lokalnej przyrody?
Skoro wiemy, że ekosystemy ratują nas przed najgorszym, musimy przestać rzucać im kłody pod nogi. Zamiast betonować każdy skrawek ziemi w miastach i na wsiach, warto postawić na zatrzymywanie wody tam, gdzie spadnie. Małe oczka wodne, renaturyzacja małych rzek, pozostawianie dzikich fragmentów ogrodów czy sadzenie rodzimych gatunków drzew to proste kroki, które pomagają przyrodzie przetrwać trudne chwile między ulewą a suszą.
Czy ten tekst coś Ci dał?
Dziękujemy!




Dodaj komentarz