7:01 15:40 (−4 min)Księżyc: przybywaWarszawa 9°C
Oszczędzanie

Psychologia pieniędzy. Dlaczego wydajemy więcej, kiedy jesteśmy zestresowani?

Dlaczego wydajemy pieniądze, gdy jesteśmy zestresowani? Poznaj mechanizmy dopaminy i kortyzolu oraz sprawdzone sposoby na uniknięcie impulsywnych zakupów.

Psychologia pieniędzy. Dlaczego wydajemy więcej, kiedy jesteśmy zestresowani?
Fot. Anna Shvets / Pexels

Każdy z nas to zna. Trudny dzień w pracy, pięćset maili w skrzynce, szef z pretensjami, a potem powrót do domu w korku. Wchodzisz do pokoju, wyciągasz telefon i nagle „jednym kliknięciem” kupujesz coś, czego wcale nie potrzebujesz. Nowy gadżet, kolejna para butów albo drogi sprzęt do kuchni. Stres steruje naszym portfelem o wiele częściej, niż nam się wydaje, a mechanizm ten tkwi głęboko w naszej biologii.

Jak stres przejmuje kontrolę nad portfelem

Kiedy w naszym życiu pojawia się napięcie, organizm zaczyna produkować kortyzol. To hormon stresu, który w naturze miał nas przygotować do ucieczki lub walki z drapieżnikiem. Dzisiaj jednak nie uciekamy przed tygrysem, ale przed terminami w pracy czy rosnącymi rachunkami. Kortyzol sprawia, że czujemy się niekomfortowo i podświadomie szukamy czegoś, co przyniesie nam natychmiastową ulgę.

Wtedy do gry wchodzi dopamina. To neuroprzekaźnik odpowiedzialny za poczucie szczęścia i nagrody. Mózg bardzo szybko orientuje się, że szybkie zakupy w internecie działają jak zastrzyk tego hormonu. Klikasz, opłacasz zamówienie, a w głowie pojawia się chwila przyjemności. Problem w tym, że to ulga na chwilę, a paczka z kurierem często przynosi tylko kolejne poczucie winy, kiedy „okazja” okazuje się zbędnym wydatkiem.

Dlaczego racjonalne myślenie wtedy nie działa

W stanie silnego stresu kora przedczołowa – odpowiedzialna za planowanie, logikę i kontrolowanie impulsów – działa na zwolnionych obrotach. Ustępuje ona miejsca starszym ewolucyjnie strukturom mózgu, które kierują się emocjami. Zamiast kalkulować, czy stać nas na dany wydatek, szukamy ukojenia. Firmy doskonale o tym wiedzą, dlatego reklamy często uderzają w nutę emocjonalną, obiecując, że „zasługujesz na tę nagrodę” po ciężkim tygodniu.

Warto zauważyć, że dotyczy to nie tylko zakupów online, ale też codziennych wyborów finansowych w sklepach stacjonarnych. Idąc do marketu po ciężkim dniu, częściej wrzucamy do koszyka drogie przekąski, gotowe dania czy rzeczy z działu „promocje”, których normalnie byśmy nie wzięli.

Jak zatrzymać impulsywne wydatki?

Skoro wiemy, że za impulsywne zakupy odpowiada biologia, możemy zastosować proste triki, które pomogą nam odzyskać kontrolę. Jedną z najskuteczniejszych metod jest tak zwana reguła 24 godzin. Polega ona na tym, że jeśli czujesz silną potrzebę zakupu czegoś, co nie jest pilną życiową potrzebą, po prostu wstrzymujesz się z decyzją na 24 godziny.

Przez dobę poziom kortyzolu spada, dopamina przestaje szaleć, a do głosu wraca zdrowy rozsądek. Bardzo często po upływie tego czasu okazuje się, że emocje opadły, a przedmiot, który wczoraj wydawał się „niezbędny do przeżycia”, ląduje w koszu na śmieci w naszej wyobraźni, a pieniądze zostają na koncie.

Czy ten tekst coś Ci dał?

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Adres e-mail nie będzie widoczny. Komentarze są moderowane.

Dodając komentarz, akceptujesz zasady dyskusji. Administratorem danych jest wydawca serwisu, szczegóły w polityce prywatności.

Pogoda i powietrze

Warszawa

9°

Lekka mżawka

  • Odczuwalna 7°
  • Wiatr 13 km/h
  • Wilgotność 92%
  1. cz9°7°65%
  2. pt9°-0°74%
  3. sb4°-1°
  • PowietrzedobraPM2,5 5 µg/m³

Dane: Open-Meteo