Przekazanie firmy kolejnemu pokoleniu to jeden z najtrudniejszych momentów w życiu każdego przedsiębiorcy. W polskiej gospodarki większość biznesów to firmy rodzinne, które budowano od podstaw po zmianach ustrojowych. Dzisiaj ich właściciele stoją przed wyzwaniem, jak przekazać stery, aby dorobek życia nie zniknął z rynku.
Dane pokazują skalę tego wyzwania. Z projekt „Strategie sukcesyjne polskich przedsiębiorstw rodzinnych” wynika, że aż 71 procent polskich firm rodzinnych nie posiada żadnych planów sukcesyjnych. Co więcej, zaledwie 4,4 procent właścicieli firm wskazuje, że w ich przedsiębiorstwie istnieje formalny plan sukcesji. Te liczby pokazują, że temat jest często odkładany na później, mimo że statystyki przeżywalności firm nie stawiają optymistycznych prognoz. Szanse na skuteczne przejście firmy rodzinnej z pierwszego do drugiego pokolenia wynoszą 30 procent, a z drugiego do trzeciego już tylko 10 procent.
Dlaczego firmy nie przygotowują się na zmianę?
Brak działań w kierunku sukcesji wynika z wielu czynników. Właściciele często utożsamiają oddanie władzy z utratą kontroli lub przyznaniem się do własnej starości. Problemem jest też brak wiedzy o narzędziach prawnych. Statystyki pokazują, że małe organizacje radzą sobie z tym najgorzej – aż 46 procent z nich nie ma strategii sukcesji. Wśród średnich firm ten odsetek wynosi 31 procent, a w dużych 27 procent.
Sytuację komplikują zmieniające się przepisy. Od 1 listopada 2026 roku weszły w życie nowe przepisy deregulacyjne i dotyczące zarządcy sukcesyjnego, które wynikają z ustawy z 13 marca 2026 roku. Wprowadzają one między innymi obowiązek złożenia przez zarządcę sukcesyjnego oświadczenia o braku prawomocnie orzeczonych zakazów prowadzenia działalności lub zarządu majątkiem. Dodatkowo od tej samej daty obowiązuje nowa przesłanka wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego w przypadku wykreślenia przedsiębiorcy z CEIDG w drodze decyzji administracyjnej ministra właściwego do spraw gospodarki.
Nowe realia cyfrowe i formalne
Planowanie sukcesji to dziś nie tylko rozmowy przy niedzielnym obiedzie, ale też dostosowanie się do nowych wymogów administracyjnych. Od 1 listopada 2026 roku wdrożono pierwszy etap elektronizacji zgłoszeń do CEIDG, co oznacza, że wnioski o rozpoczęcie działalności gospodarczej można składać wyłącznie online. Warto też pamiętać o e-Doręczeniach, którymi od 1 października 2026 roku zostali objęci przedsiębiorcy zarejestrowani w CEIDG do 31 grudnia 2024 roku.
W kontekście przekazywania majątku istotne były też wcześniejsze zawirowania prawne. Przypomnijmy, że 27 listopada 2025 roku prezydent podjął decyzję o zawetowaniu nowelizacji przepisów podatkowych dotyczących ustawy o CIT, w której planowano między innymi 36-miesięczny okres karencji dla aktywów wnoszonych do fundacji rodzinnych. To pokazuje, że otoczenie prawne bywa zmienne, dlatego procesy sukcesyjne trzeba planować z dużym wyprzedzeniem i wsparciem specjalistów.
Jak zacząć rozmowę o sukcesji?
Najtrudniejszy jest pierwszy krok, czyli otwarta rozmowa między założycielem a następcą. Młode pokolenie często ma zupełnie inną wizję zarządzania, stawia na automatyzację, nowoczesne technologie i inne podejście do zespołu. Z kolei senior ceni tradycyjne relacje i wypracowane przez lata metody. Dobry plan sukcesji powinien łączyć te dwa światy, dając młodym przestrzeń do rozwoju, a seniorom poczucie bezpieczeństwa i docenienia ich dotychczasowego wkładu w budowę firmy.
Czy ten tekst coś Ci dał?
Dziękujemy!




Dodaj komentarz