7:00 15:41 (−3 min)Księżyc: pierwsza kwadraWarszawa 8°C
Pogoda i ekstrema

Fale upałów a zdrowie mieszkańców miast. Co pokazują wieloletnie analizy epidemiologiczne?

Fale upałów w miastach zbierają śmiertelne żniwo. Zobacz, co pokazują najnowsze analizy epidemiologiczne i raporty o zdrowiu i klimacie.

Fale upałów a zdrowie mieszkańców miast. Co pokazują wieloletnie analizy epidemiologiczne?
Fot. Nahmad Hassan / Pexels

Kiedy termometry w miastach zaczynają wariować, zwykle myślimy o zimnym piwie, lodach i walce o cień w parku. Ale letnia spiekota to nie tylko dyskomfort. To twarde, często dramatyczne statystyki, które coraz wyraźniej widać w raportach epidemiologicznych. Miasta zamieniły się w betonowe piekarniki, a nasze organizmy muszą sobie z tym jakoś radzić. I niestety, nie zawsze dają radę.

Betonowa pułapka, czyli dlaczego w mieście jest goręcej

Asfalt, beton, bloki z wielkiej płyty i brak porządnej zieleni robią swoje. W środku aglomeracji temperatura potrafi być o kilka, a czasem nawet kilkanaście stopni wyższa niż na otwartym terenie. W nauce nazywamy to „miejską wyspą ciepła”. W praktyce oznacza to, że beton trzyma ciepło w ciągu dnia, a nocą nie pozwala nam odetchnąć.

Zwracają na to uwagę autorzy obszernej analizy opublikowanej we wrześniu 2026 roku na łamach prestiżowego czasopisma „Lancet”. Badacze wzięli pod lupę aż 850 europejskich miast, przyglądając się 28 różnym wskaźnikom łączącym klimat ze zdrowiem. Wnioski z raportu „Lancet Countdown Europe” są wręcz szokujące: aż około 75 procent ludności w europejskich miastach mieszka w miejscach o bardzo wysokim zagrożeniu klimatycznym.

Kiedy słupki rtęci idą w górę, rośnie liczba pogrzebów

Upał uderza po cichu. Nie robi huku jak powódź, nie zrywa dachów jak wichura. Po prostu sprawia, że serce zaczyna bić jak szalone, krew gęstnieje, a nerki wysiadają. Najbardziej cierpią osoby starsze, dzieci oraz ci, którzy już wcześniej chorowali na serce czy układ krążenia.

Doskonale widać to po danych z ostatnich lat. Pod koniec czerwca 2025 roku przez Europę przetoczyła się potężna fala upałów. W samych 12 największych miastach kontynentu z tego powodu zmarło aż 2300 osób. Co najbardziej otrzeźwiające, naukowcy wyliczyli, że aż 65 procent tych zgonów miało bezpośredni związek ze zmianami klimatu. To nie była zwykła, letnia pogoda. To było zjawisko, do którego rękę przyłożyła działalność człowieka.

Co gorsza, sama intensywność tamtych upałów była bezprecedensowa. Temperatury były wyższe o 1 do 4 stopni Celsjusza w porównaniu do scenariusza, w którym świat nie doświadczałby tak gwałtownego globalnego ocieplenia.

Co nas czeka, jeśli nic się nie zmieni?

Liczby, które przynoszą nam epidemiolodzy, nie zostawiają złudzeń. Jeśli globalne ocieplenie utrzyma obecne tempo i dotrzemy do scenariusza wzrostu o 3 stopnie Celsjusza, szacowana roczna liczba zgonów z powodu ekstremalnych upałów w Europie do końca obecnego stulecia osiągnie poziom aż 90 tysięcy osób. To tak, jakby co roku z mapy znikało spore miasto.

Dlatego spojrzenie na miejskie upały wyłącznie przez pryzmat „ładnej pogody na urlop” to ogromny błąd. Bez szybkiego zazieleniania miast, sadzenia drzew, rozszczelniania betonu i tworzenia stref chłodu, letnie miesiące staną się dla mieszkańców miast prawdziwym koszmarem. Zdrowie publiczne zależy dziś nie tylko od lekarzy w szpitalach, ale też od urbanistów i tego, jak potrafimy przemeblować nasze betonowe podwórka.

Czy ten tekst coś Ci dał?

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Adres e-mail nie będzie widoczny. Komentarze są moderowane.

Dodając komentarz, akceptujesz zasady dyskusji. Administratorem danych jest wydawca serwisu, szczegóły w polityce prywatności.

Pogoda i powietrze

Warszawa

8°

Częściowe zachmurzenie

  • Odczuwalna 4°
  • Wiatr 12 km/h
  • Wilgotność 77%
  1. śr9°4°100%
  2. cz10°8°65%
  3. pt8°-2°56%
  • PowietrzedobraPM2,5 10 µg/m³

Dane: Open-Meteo